Đi bộ trong đêm thiêng

ĐI BỘ TRONG ĐÊM THIÊNG
Hoàng Kim

Nguyễn Hiến Lê sao sáng
Đi bộ trong đêm thiêng
Sự chậm rãi minh triết
Noi dấu chân người hiền
Nền giáo dục phục vụ
Hoàng Kim với Lưu Chiêm
(Ghi chú 15 12 2018 2020)

SỰ CHẬM RÃI MINH TRIẾT
Hoàng Kim


Chậm rãi học cô đọng
Giản dị văn là người
Lời ngắn mà gợi nhiều
Nói ít nhưng ngân vang .

Đi bộ trong đêm thiêng
Sự chậm rãi minh triết
Tỉnh thức một đôi điều
CNM365 Tình yêu cuộc sống

TỈNH THỨC
Hoàng Kim

thiên hà trong vắt khuya
chuyển mùa
tự nhiên tỉnh
ta ngắm trời ngắm biển
chòm sao em
vầng sáng anh
dưới vòm trời lấp lánh
khoảnh khắc thời gian
thăm thẳm
một tầm nhìn.

Notes:

MƯỜI NĂM Ở BẠC LIÊU [15] *
Chiêm Lưu Huy cùng với Chunhac Nguyen72 người khác.

1 Vợ chồng tôi chỉ có một con trai duy nhất. Vợ tôi sinh con chúng tôi tại thị xã Bạc Liêu. Ngày giờ tháng năm sinh của con tôi không nằm trong nhóm “Trai mùng một, gái hôm rằm”. Vợ tôi sinh ra lớn lên ở thị xã Bạc Liêu nên có thể gọi là dân Bạc Liêu. Đời ông bà ngoại của con tôi định cư ở Bạc Liêu là đời thứ ba. Mồ mả tổ tiên để ở Tổng cán, Cổ cò – những cái tên rất cổ có từ thời ông cha ta đi mở cõi, đất ấy thuộc về phía nam của tỉnh Sóc Trăng. Nay là Lịch Hội Thượng, gần cửa biển, huyện Trần Đề. Vợ tôi học phổ thông trung học Bạc Liêu, từng học Anh văn hội Việt – Mỹ (Thầy đứng lớp là người Mỹ, có thông dịch viên là người Việt), khi đang theo học văn khoa và ghi danh lấy chứng chỉ một vài môn của khoa luật, đại học Cần Thơ thì ở Bạc Liêu, lịch sử có ngày 29.4.1975, diễn ra sớm hơn đúng một ngày so với sự kiện 30.4 ở Sài Gòn. Vào thời điểm đó, vợ tôi về lại Bạc Liêu.

Tôi từ nào giờ không biết đến tử vi, bói toán, số má. Tôi chỉ tin vào khoa học. Khoa học giáo dục cho tôi biết rằng trí tuệ và sức khỏe không phải là thứ muốn mua thì mua. Càng không thể mua bán bằng tiền. Nó là hai thứ trời cho. Muốn giữ gìn, nâng cao, không để bị mai một, thui chột, nhất định phải thông qua quá trình tự rèn luyện, tự tu dưỡng. Tôi từng nói với con tôi rằng… Ba mẹ có thể cho con tất cả những gì ba mẹ có. Nhưng nếu con nằm viện ba mẹ không thể nằm thay. Con đi thi, ba mẹ chỉ có thể đứng ngoài cổng trường, đội nắng dầm mưa chờ đợi con làm bài. Đấy là lúc cần phải nói cho con hiểu đầu đuôi câu chuyện về tính tự lập.

Tốt nghiệp lớp 12 xong, con trai tôi một lòng một dạ với công nghệ thông tin, màn hình vi tính. Dân công nghệ thông tin tối ngày sáng đêm làm bạn với màn hình khô khan (được ví như cô gái có khuôn mặt vuông hay hình chữ nhật). Tôi tưởng con tôi không yêu văn. Bởi chính con từng nói, học phổ thông xong con quên hết văn rồi !

2

Có lần hai cha con tâm sự, tôi bảo mấy bài thơ của Lý Bạch có trong giáo khoa thư, lâu rồi ba quên. Tôi cho rằng, Lý Bạch không làm thơ mà ông ấy hoạ bằng thơ. Nói khác đi, ông ấy dùng thơ để hoạ. Bút lực của ông ấy là cây cọ và hộp thuốc màu. Mỗi câu mỗi chữ là những đường, những nét hoạ, tạo ra bức tranh quý hiếm, vô giá. Chả thế mà Lý Bạch được coi là thánh thơ. Thời nhà Đường, nói về thơ thì trăm hoa đua nở. Nhưng không ai qua được Lý Bạch. Mãi sau này và tương lai, danh hiệu “Nhất Lý Bạch” vẫn sẽ vững vàng như bàn thạch !? Suy nghĩ một chút, con tôi chọn “Hương Lô” và ứng khẩu đọc cho tôi nghe:

“Nắng chiếu Hương Lô khói tía bay,
Xa trông dòng thác khúc sông này,
Thác bay thẳng xuống ba ngàn thước,
Tưởng dải ngân hà tuột khỏi mây”.

Thuận tay, con tôi còn chép cho tôi bài “Tràng giang” của Huy Cận. Tôi ghi lại dưới đây cả bốn bức hoạ bằng thơ, con tôi từng chép vào giấy học trò cho tôi.

Bức hoạ 1.
“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả;
Củi mấy cành khô lạc giữa dòng”.

Bức hoạ 2.
“Bèo dạt về đâu hàng lối hàng,
Mênh mang không một chuyến đò ngang,
Không cầu gợi chút tình thân mật,
Sóng tiếp bờ xanh, bãi tiếp vàng”.

Bức hoạ 3.
“Lơ thơ cồn nhỏ, gió đìu hiu,
Đâu tiếng làng xa, vãn chợ chiều,
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót,
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu”.

Và, bức hoạ 4.
“Lớp lớp mây cao đùn núi bạc…
Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa,
Lòng quê dờn dợn vời con nước,
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”.

3

Tôi mừng vì con vẫn yêu thích thơ. Vấn đề là cách dạy và học văn trong nhà trường như thế nào để học sinh, sinh viên mê mệt thơ văn mà thôi. Bằng chứng là, con tôi không có thành tích tốt ở môn văn trong nhà trường phổ thông nhưng vẫn thuộc thơ Lý Bạch, thơ Huy Cận…

4

Từ mẫu giáo đến hết phổ thông trung học cơ sở con tôi học ở những địa chỉ gần nhà tại một phường đại đa số là dân lao động nghèo của quận có thu nhập trung bình thấp ở thành phố Hồ Chí Minh. Thi lên phổ thông trung học gọi tắt là cấp 3, con tôi đậu vào trường Mạc Đĩnh Chi. Trường Mạc Đĩnh Chi nằm ngay cạnh vòng xoay Phú Lâm. Đây là một trong những ngôi trường trong nhóm 2 của sở Giáo dục đào tạo. Không kể trường chuyên Lê Hồng Phong có từ thời Petrus’ký. Nhưng nó lại nằm ở tốp đầu của các trường cấp 3 trên địa bàn quận 6. Thành tích vượt trội của con tôi nếu có là ngoại ngữ – Anh văn. Tin học thì con tôi say mê từ hồi mới vào lớp 6.

5

Thời điểm con học lớp 6, hai cha con ra cửa hàng mua bán sửa chữa bảo hành vi tính Phú Lâm mua một chiếc máy cũ kỹ với màn hình cong. Coi như một phần thưởng cho thành tích học tập và cái chính là thoả niềm đam mê. Cái máy tính đầu tiên của con tôi trục trặc kỹ thuật hoài. Đứng hình, lỗi phần mền, phần cứng cũng tác oai tác quái. Nó làm con tôi khó chịu một thì tôi bức xúc mười. Nhưng đó lại là kỷ niệm khó quên nhất của tôi. Chính nó chắp cánh những ước mơ cho con tôi trưởng thành ở thời đại 4.0 này.

6

Còn nhớ, ngày đơn vị chủ quản cử một tổ đi công tác nước ngoài (Cộng hòa liên bang Đức) hoàn thành tốt nhiệm vụ trở về, đơn vị đề nghị viết bài đăng trên báo nội san công ty. Con tôi được chọn thay mặt anh chị em trong đoàn viết bài báo cáo, coi như báo công. Tôi rất vui vì loại bài báo như thế thường khô khan. Viết theo yêu cầu, khác chi đặt bài, càng không hấp dẫn người trẻ gõ bàn phím. Nội dung thiên về chuyên môn sâu có các thuật ngữ buộc phải trình bày bằng tiếng nước ngoài, cụ thể như Anh ngữ lại càng khó viết. Vậy mà con tôi hoàn thành bài báo rất nhanh, được các sếp khen. Bấy giờ thì tôi nhớ lại, cách đấy bảy tám năm, con tôi từng viết bài cho một doanh nghiệp kinh doanh điện thoại di động và được họ đánh giá cao. Chỉ khi về đầu quân cho đơn vị sau, con tôi mới thôi “nghề viết” nhưng tôi vẫn lấy làm tiếc.

7

Bây giờ thì con tôi đang làm việc ở nước ngoài. Tôi chép bài thơ vào loại cổ đại nhất trong Kinh thi mà có lần đàm đạo thơ, tôi từng giảng giải ngữ nghĩa cho con tôi rằng, tình chồng vợ, thuỷ chung lứa đôi vượt thời gian và không gian, chính là cái “yểu điệu thục nữ”, cái nữ tính, khiến quân tử không thể xa dời.

“Quan quan thư cưu,
Tại hà chi châu.
Yểu điệu thục nữ,
Quân tử hảo cầu”.

Và, với 8 câu thơ lừng danh về tình yêu dưới đây, tôi cũng từng phân tích cái hay cái đẹp từ nội dung tới nghệ thuật cho con tôi nghe. Đấy cũng là thơ cổ :

“Nhân vị Tương giang thâm,
Vị để tương tư bạn.
Tương giang thâm hữu hạn,
Tương tư vô biên ngạn.

Quân tại Tương giang đầu,
Thiếp tại Tương giang vĩ.
Tương tư bất tương kiến,
Đồng ẩm Tương giang thuỷ”.

Chơi chữ! Tuyệt vời! Hai chữ Tương viết hoa và viết thường lặp đi lặp lại mới thần kỳ. Tương giang, tương tư, tương kiến. Có lẽ tạm dịch theo ý kiến nhà giáo, nhà nghiên cứu văn hóa – cụ Trần Trọng Kim (1883 – 1953) thì tốt hơn.

“Người bảo sông Tương sâu,
Đâu sâu bằng nỗi nhớ.
Sông sâu còn có đáy,
Lòng nhớ lại không bờ.

Chàng ở đầu sông Tương,
Thiếp ở cuối sông Tương,
Cùng nhớ không cùng thấy,
Cùng uống nước sông Tương”.

Kinh thi còn có một bài thơ thể loại 4 chữ có phá cách độc đáo. Tôi cũng từng mang nó đến với con tôi. Nó như thế này:

“Thanh thanh tử khâm
Du du ngã tâm
Túng ngã bất vãng
Tử ninh bất lai.

Thanh thanh tử bội
Du du ngã tâm
Túng ngã bất vãng
Tự ninh bất hồi âm.

Khiêu hề thoát hề
Tai thành khuyết hề
Nhất nhật bất kiến
Như tam nguyệt hề”.

Một nhà văn quá nổi tiếng trên văn đàn Việt Nam hiện đại như Nguyễn Huy Thiệp từng cho rằng, chỉ 16 chữ ở khổ thơ cuối thôi mà có tới 3 chữ hề. Không kể 3 chữ hề là chữ đưa hơi thì chỉ còn 13 chữ kết lại thành câu chuyện tình. Nội dung như sau : Có một chàng thư sinh từ quê lên kinh trọ học. Chiều chiều chàng ra giếng nước tắm. Cái cổ áo chàng xanh xanh. Một hôm, chàng bị bệnh, không ra giếng tắm. Cô gái buồn tương tư. Một ngày dài như ba thu.

8

Nhân đây, tôi hiến độc giả bài “Tiễn bạn” của Đỗ Phủ. Đỗ Phủ (712 – 770) là người làm thơ nổi tiếng ở Trung Quốc, đời nhà Đường. Rất nhiều người dịch bài thơ chữ Hán này sang tiếng Việt. Tôi chọn cách dịch bằng thể lục bát của cây bút giao thời, Tản Đà – Nguyễn Khắc Hiếu (1889 – 1939):

“Tiễn đưa bạn đến Hương khê,
Núi non tuy lạnh, không hề có mưa.
Đá trơn chân ngựa phải ngừa,
Nên dùng thuyền nhỏ tiễn đưa bạn về.
Xanh qua vùng núi tiếc ghê,
Vàng là vùng quýt đã về tới nơi.
Đi trên sông thật thảnh thơi,
Biết bao hứng thú ngồi nơi lòng thuyền”.

Quả là một bức tranh sơn thủy hữu tình di động theo trí tưởng, chan chứa tình đời, tuỳ người thưởng lãm.

9

Muốn viết nữa về thơ. Nhưng thơ cao siêu, tôi không đủ sức. Hơn nữa sắp tới giờ giới hâm mộ cả nước xem trận đấu tranh cúp vàng AFF SUZUKI CUP 2018 giữa Việt Nam và Malaysia trên sân Mỹ Đình. Tôi cũng không thể vì bất kỳ lý do gì mà bỏ qua, dù chỉ có thể coi trên màn hình tại nhà mình, cách cô gái đẹp của làng bóng đá Việt Nam ngoài Hà Nội 1.700 km (có người ví sân Mỹ Đình với cô gái đẹp. Cô gái ấy bán vốn tự có bằng cách tuồn qua cửa sau vé xem trận cầu này cho các quan chức và cả chợ đen). Với cá nhân tôi, đội tuyển Việt Nam thắng hay thua cũng không đua xe hay xuống đường, gây tắc nghẽn giao thông và bao hệ lụy khác. Nhưng biết làm sao, khi những cái đầu nóng đã chuẩn bị kèn trống, cờ quạt, xe cộ và ở các ngã ba ngã bảy, người kinh doanh ăn theo đã bày bán những thứ có thể bán cho dân quậy từ 12 giờ trưa nay rồi!

10

Thời đại internet, tôi biết dù thời gian cách nhau bằng múi giờ nhưng con tôi cũng ngồi trước màn hình và mong cúp vàng ở lại Việt Nam. Tâm Trương (biệt danh Bóng Đá), cháu kêu vợ tôi bằng bà Út chắc chắn cũng ngồi trước màn hình nhà cháu ở Láng Tròn, Bạc Liêu. Chắc chắn nó hồi hộp theo dõi trận cầu. Tôi đoán tỷ số lý tưởng 2/1 cho Việt Nam! Ô hay! Tỷ số tương quan lực lượng hay ưu ái đội nhà vì “Tinh thần dân tộc”…!

(SG, chỉ còn 20 phút nữa là trận cầu nóng bắt đầu)

CNM365, ngày mới nhất bấm vào đây cập nhật mỗi ngày

PDF và Video yêu thích
KỶ YẾU 65 NĂM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KỶ YẾU KHOA NÔNG HỌC 65 năm thành lập Khoa
Kỷ niệm 65 năm Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh
Bài học quý giá biết chăm sóc sức khỏe
Secret Garden, Bí mật vườn thiêng 
Nong Lam University
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim Long, Ngọc Phương NamThung dungDạy và Học, Việt Nam Học, Cây Lương thực Việt Nam, Tình yêu Cuộc sống, CNM365; Kim on LinkedIn Kim on Facebook Kim on Twitter