Nguyễn Du đêm thiêng đọc lại

NGUYỄN DU ĐÊM THIÊNG ĐỌC LẠI
Hoàng Kim
Nguyễn Du có hai câu thơ lạ trong bài “Đọc Tiểu Thanh Ký” (1) : Ba trăm năm nữa chốc mòng. Biết ai thiên hạ khóc cùng Tố Như”., Nguyễn Công Trứ trong “Vịnh Thúy Kiều” cũng bình một câu thật lạ “Đoạn trường cho đáng kiếp tà dâm. Bán mình trong bấy nhiêu năm Đố đem chữ hiếu mà lầm được ai” (2). “Đối tửu” tâm sự Nguyễn Du thực chất là gì? Nối tiếp “Nguyễn Du những sự thật mới biết ” (3) chuyên khảo “Nguyễn Du đêm thiêng đọc lại” (4) góp phần vén bức màn bí ẩn ấy

Tôi bàng hoàng thức dậy lúc nửa đêm, vội vã chép lại giấc mơ lạ Nguyễn Du nửa đêm đọc lại (5) lúc 12g40 ngày 4 tháng 7 năm 2012, với lời của cụ già nhắn gửi “- Ta là Linh Nhạc Phật Ý, ở gần đây và có nhân duyên với con nên ta giúp con làm sáng tỏ chuyện này. Con hãy ghi nhớ kỹ những lời ta dặn để tìm tòi, kiến giải đủ 12 cậu hỏi, thập nhị nhân duyên”. Tôi tìm về ‘pho từ điển sống’ anh Nguyễn Quốc Toàn (Bulukhin), mượn thêm hai cuốn sách Kiều để đọc và tra cứu. Đầu xuân năm  2015 tôi đã chép tặng bạn Nguyễn Du cuộc đời và thời thế (6) ghi chép Niên biểu Nguyễn Du mà tôi đã lược khảo sự tra cứu tìm tòi theo dấu vết những lời khuyên trong giấc mơ lạ nói trên, liên quan đến thầy Nguyễn Lân Dũng (5) mà tôi lược khảo lại trong bài này. Đồng thời, tôi cũng ghi chú rõ thêm một câu chuyện khác Nguyễn Du và đền cổ Trung Liệt (6) tại 124 Thụy Khê cũ có quan hệ đến giáo sư Vũ Mạnh Hải và gia tộc nhà thơ Trần Đăng Khoa. Đầu xuân năm  2018 tôi hiệu đính và công bố tài liệu Nguyễn Du những sự thật mới biết (7) để mỗi năm đều quay lại hiệu đính bổ sung và hoàn thiện.

Câu chuyện  Nguyễn Du nửa đêm đọc lại có quan hệ tới thầy Nguyễn Lân Dũng vào đêm mồng 4 tháng 7 năm 2012 như sau: Tôi tỉnh dậy lúc nửa đêm. Mai coi thi. Tối nay mưa lớn. Sấm chớp ầm ầm, Điện tắt. Trời nóng ngột ngạt, Tôi tự ép mình phải ngủ để ngày mai dậy sớm. Bài viết “Một khám phá độc đáo về Truyện Kiều”của Giáo sư Nguyễn Lân Dũng về cuốn sách “Thử tìm hiểu tâm sự Nguyễn Du qua Truyện Kiều” của GS. NGND Ngô Quốc Quýnh (Đại học Quốc gia Hà Nội) làm tôi mộng mị. Trong cuốn sách này, tác giả đã cho rằng Nguyễn Du gửi gắm tâm sự của mình qua Truyện Kiều mà Từ Hải chính là Nguyễn Huệ, còn Kim Trọng là Lê Chiêu Thống và nàng Kiều là Nguyễn Du. Thầy Dũng gọi điện cho tôi hai lần khuyến khích tôi ghi cảm nhân phản biện về sách thầy Quýnh và bài viết này. Tôi thật thương thầy Dũng và thật nể trọng thầy Quýnh vì tấm lòng của hai thầy đối với dân trí và hậu thế nên tôi định ghi vội ít lời đại để là sự thể hiện sự đồng tình, vì tôi bận coi thi không thể viết dài. Thế nhưng chùa Châu Long (Thủ Đức) vụt mất điện. Số là chiều hôm đó tôi theo lời khuyên của Thủy vợ tôi về thuê phòng trọ gần điểm thi để sự coi thi không bị kẹt xe do nhà xa. Tôi đặt thuê phòng sớm nhưng phút chót có hai mẹ con người xứ Quảng vào thi nên tôi nhường phòng chuyển sang Châu Long nhà nghĩ cạnh ngôi chùa cổ có từ thời chúa Nguyễn Phúc Ánh bôn ba chạy trốn sự truy sár của quân nhà Tây Sơn, nhờ vị sư và ngôi chùa này mà trốn thoát. Điện tắt tôi chìm vào giấc ngủ và gặp giấc mơ lạ lúc nửa đêm. Tôi được đối thoại với một cụ già râu tóc bạc phơ tự xưng là Thiền sư Linh Nhạc Phật Ý (1725- 1821). Người không đồng tình với dự định trả lời của tôi với thầy Nguyễn Lân Dũng và Ngô Quốc Quýnh. Cụ già gợi ý cho tôi 12 điều cần tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Du và giải mã truyện Kiều. Tôi bàng hoàng bật dậy trong đêm để chép vội 12 tựa đề này và đưa lên mạng ngay trong đêm ấy:

Nguyễn Du là người thế nào?
Nguyễn Du nửa đêm đọc lại
Nguyễn Du Bắc hành tạp lục
Nguyễn Du với Hồ Xuân Hương
Nguyễn Du và Kinh Kim Cương
Nguyễn Du so tài Nguyễn Huệ
Nguyễn Du và Nguyễn Công Trứ
Nguyễn Du tri kỷ, tri âm
Nguyễn Du 250 năm nhìn lại
Nguyễn Du viếng Kỳ Lân mộ
Hoành Sơn những bài thơ cổ
Hồng Lam vằng vặc sao Khuê

Khuya, không thể ngủ được, tôi thao thức đọc lại Nguyễn Du và đồng tình với khám phá độc đáo của GS. NGND Ngô Quốc Quýnh là Nguyễn Du mượn Kiều để chuyển tải tâm sự của Người. Tuy nhiên, sự khác biệt trong nhận định là ở chỗ Nguyễn Du chính là Từ Hải và nàng Kiều chính là Hồ Phi Mai (Hồ Xuân Hương). Bảy năm qua tôi đã thu thập thông tin được các nội dung:

Việt Nam trong thời Nguyễn Du là thế Tam Quốc: vua Lê Chiêu Thống bị bán đứng, vua Quang Trung cái chết bí ẩn, Bí mật kho báu trên núi Tuyết với ba tồn nghi lớn của lịch sử: Vì sao Trung Quốc quyết không cho Tây Tạng tự trị? Lý Tự Thành và kho báu đời Minh nay ở đâu? Hệ lụy ngoại giao thời vua Càn Long với nhà Tây Sơn? Nguyễn Du cuộc đời và thời thế với Nguyễn Du 250 năm nhìn lại là một chuỗi lịch sử lớn cần được nghiên cứu, giải mã thấu đáo.

Tôi tâm đắc bảy cuốn sách quý tư liệu chọn lọc góp phần giải mã Nguyễn Du và Truyện Kiều là: 1) Bắc hành tạp lục của Nguyễn Du, 2) “Hoàng Lê Nhất Thống Chí” của Ngô Gia Văn Phái, 3)”Việt Nam sử lược” của Trần Trọng Kim, 4) “200 năm nghiên cứu bàn luận truyện Kiều” 1989 trang của Lê Xuân Lít, 5) “Thả một bè lau”, Truyện Kiều dưới cái nhìn Thiền quán, 471 trang của Nhất Hạnh; 6) “Nguyễn Du” 416 trang của Nguyễn Thế Quang, 7) “Đại thi hào dân tộc danh nhân văn hóa Nguyển Du kỷ niệm 250 năm năm sinh Nguyễn Du” (Kỷ yếu hội thảo khoa học) NXB Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh 2015, 997 trang của Khoa Văn họcvà Ngôn ngữ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh

.Chiều tối, tôi ngẫu nhiên theo chỉ dẫu của cụ già trong giấc mơ, đã tìm được ngôi chùa cổ Tổ Đình Phước Tường tại địa chỉ 13/32 đường Lã Xuân Oai phường Tăng Nhơn Phú, Quận 9. Ngôi chùa này lưu dấu tích của thiền sư Linh Nhạc Phật Ý Sư trụ trì Tổ Đình Phước Tường hiện tại là Thích Nhật An. Tổ Đình đã được Bộ Thông tin Việt Nam xếp hạng Di tich Văn hóa Quốc gia tại Quyết định số 43/VH QĐ ngày 7 /1/1993.

Hôm sau, tôi duyên may lại tình cờ gặp được Bố tát Nhựt Tông ở trên chuyến xe buyt từ Suối Tiên đi ngã tư Bà Rịa- Vũng Tài. Và tôi đã theo gót chân Bố tát vân du chùa Long Phước 98 Trần Xuân Độ, Phường 6 tại Núi Lớn, phía sau Thích Ca Phật Đài, thành phố Vũng Tàu, thăm thiền sư Thiện Lý, Quốc Toàn, luận bàn đạo Phật ngày nay, Nguyễn Du và thế sự .

Nguyễn Du là Từ Hải và nàng Kiều là Hồ Phi Mai (Hồ Xuân Hương). Chuyện đời và chuyện tình của họ được kín đáo lưu dấu qua các tiểu dẫn cho “Truyện Thúy Kiều” “Lưu Hương Ký” “Đọc Tiểu Thanh Ký”, “Đối tửu”, những kiệt tác văn chương, ẩn ngữ giữa đời thường mà nếu đọc qua loa thì không dễ thấy. Tôi xin “Đối tửu” họa thơ cụ Nguyễn Du để tỏ lòng ngưỡng mộ, kính phục Người, đồng thời thấm thía tâm sự cụ Nguyễn Du danh sĩ tinh hoa bậc anh hùng về câu chuyện tình cảm động. Bài thơ họa nguyên vận bài thơ “Đối tửu” của cụ Nguyễn Du, bản dịch thơ củaLão Nông (Đào Ngọc Hòa là Hoahuyen Dao Ngoc)


ĐỐI TỬU HỌA THƠ CỤ TỐ NHƯ
Ba trăm năm nữa chốc mòng
Biết ai thiên hạ khóc cùng Tố Như (*)

Hoàng Kim

Sớm xuân trời quang vạn sự khai,
Thung dung lướt web lắng nghe đài.
Đêm thiêng nhớ Cụ lòng không ngủ,
Ngày mới thương Kiều ước giao bôi (**).
Danh sĩ tinh hoa phước Nam Hải,
Người hiền tâm sáng đức Như Lai.
Nước biếc mai vàng vui chí thiện,
Hoa Người Hoa Đất nhớ thương ai.

Ghi chú: (*) thơ Cụ Nguyễn Du, nguyên vận bài “Đối tửu” và thơ họa của những người bạn. (*) Tiểu Thanh là một người con gái tài sắc sống vào thời nhà Minh ở tỉnh Chiết Giang, làm lẽ cho một người họ Phùng. Vợ cả ghen, đuổi lên sống trong một ngôi nhà nhỏ trên núi, nàng buồn đến chết ở đó, khi chưa đầy 20 tuổi, nay vẫn còn mộ. Khi nàng chết, vợ cả chưa hết ghen tức, còn đem đốt những gì Tiểu Thanh viết. Nguyễn Du đọc được những bài thơ còn sót lại của nàng, mới xúc động làm bài thơ này. Ở câu cuối, xưa nay người ta hiểu: Nguyễn Du sống cách Tiểu Thanh ba trăm năm, vì thế ông mới hỏi, ba trăm năm sau, có ai thương xót ông mà nhỏ lệ. Đọc thêm lời bình của Nguyễn Sĩ Đại: Hiểu thêm về câu thơ “Bất tri tam bách dư niên hậu, Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như” Báo Nhân Dân 2006.
(**) Hồ Xuân Hương là Hồ Phi Mai là tác giả “Lưu Hương Ký” trong đó có bài “Tỏ Ý” nổi tiếng tặng Nguyễn Du là Nguyễn Hầu biệt hiệu Mai Sơn Phủ.

HỒ XUÂN HƯƠNG ‘TỎ Ý’ NGUYỄN DU

Nguyễn Du với Hồ Xuân Hương là tri âm tri kỷ, là tiếng nói yêu thương khát vọng của con người. Tôi tập dịch bài thơ của Hồ Xuân Hương gửi Mai Sơn Phủ mà thấm thía sâu sắc câu chuyện tình cảm động bền vững với thời gian.

“Thuật ý kiêm trình hữu nhân Mai Sơn Phủ” là bài thơ ‘Tỏ ý’ của Hồ Xuân Hương đối với Nguyễn Du . Bài thơ tình xuân thiết tha, lời thơ là lời hát nói có nhạc bên trong nên câu thơ hay hiếm thấy. Bài thơ “Tỏ ý” này rút trong tập thơ “Lưu Hương Ký” thơ chữ Hán Hồ Xuân Hương. Con người tác giả và tác phẩm này là nguyên mẫu người và thơ để Nguyễn Du đưa nhân vật, sự kiện và thời thế vào trong kiệt tác Truyện Kiều.

Trang thơ Hồ Xuân Hương 154 bài trên Thi Viện có nhiều bài rất hay: “Độ Hoa Phong” là Hạ Long tuyệt bút yêu thiên nhiên, Bài thơ “Miếu Sầm thái thú” cao vọi tầm tư tưởng nhân hậu và khí phách đảm lược của một kỳ tài, thơ tôn vinh phụ nữ và giải phóng con người, “Cảm cựu kiêm trình Cần chánh học sĩ Nguyễn Hầu” tri âm tri kỹ nghĩa tình bền vững, “thơ Nôm truyền tụng” thanh tục đời thường, như có như không. “Thuật ý kiêm trình hữu nhân Mai Sơn Phủ” là kiệt tác thơ tình yêu của Hồ Xuân Hương .

TỎ Ý

Hồ Xuân Hương
tặng Mai Sơn Phủ (Nguyễn Du)

(Bản dịch của Hoàng Kim)

Hoa rung rinh,
Cây rung rinh,
Giấc mộng cô đơn nhớ hương tình,
Đêm xuân bao cảm khái.

Hươu nơi nao
Nhạn nơi nao
Mình ước trong nhau ban mai nào
Lòng em thương nhớ ai thấu sao!

Sông mênh mông
Nước dạt dào
Lòng hai chúng mình đều ao ước
Nước mắt thầm rơi mặn chát.

Thơ thương thương,
Lòng vương vương,
Ấm lạnh lòng ai thấu tỏ tường,
Bút người tả xiết chăng?

Mây lang thang
Trăng mênh mang
Trăng gió xui ai luống đoạn tràng
Đâu là gác Đằng Vương ?
Mây vương vương
Nước sương sương
Mây nước chung nhau chỉ một đường
Dặm trường cách trở thương càng thương.

Ngày thênh thênh,
Đêm thênh thênh,
Đêm ngày khắc khoải nhớ thương anh,
Người ơi đừng lỡ hẹn sai tình.

Gió bay bay
Mưa bay bay
Mưa gió giục em viết thơ này
Bút xuân gửi đến người thương nhớ

Anh đồng lòng
Em đồng lòng
Mộng hồn tương luyến liễu hoa âm (*)
Thơ cùng ngâm
Rượu và trăng
Thăm thẳm buồn ly biệt
Vầng trăng chia hai nữa
Cung đàn ly khúc oán tri âm (**),
Thôi đành bặt tiếng hồ cầm
Núi cao biển sâu đằng đẳng
Xin chớ tủi buồn mà than cổ kim.

Chàng hẹn gì
Ta hẹn gì
Hai ta đều muộn, nói năng chi
Trà mà chi
Bút mà chi
Lời và chữ còn đó
Ai là kẻ tình si
Hiểu nhau trong dạ khó khăn gì
Hãy nên trao gửi mối duyên đi
Lòng son ai nỡ phụ.


Kiều – Nguyễn Du
Ca trù hát nói Việt Nam

Non xanh xanh
Nước xanh xanh
Sớm tình tình sớm, trưa tình tình trưa
Áy ai tháng đợi năm chờ
Mà người ngày ấy bây giờ là đây…

Hồng Hồng Tuyết Tuyết ca trù hát nói tinh hoa cổ văn chương Việt) NS Quách Thị Hồ

THƯƠNG KIỀU NGUYỄN DU

Ôi
tâm phúc tương tri
Bốn biển không nhà
Kiều Nguyễn biệt ly
Bởi Nguyễn thương Kiều
Sợ theo thêm bận.
Thương Kiều Nguyễn Du
Sao chẳng đi cùng
Để việc trăm năm
Nghìn năm di hận?
Truyện Kiều Nguyễn Du
Bài học muôn đời.

Trước ly rượu
Nguyễn Du
bản dịch của: Lão Nông
(Hoahuyen)

Bên cửa xếp bằng ngất ngưởng say
Cánh hoa rơi phủ thảm rêu đầy
Sống chưa vơi nửa lưng ly rượu
Chết hỏi rằng ai tưới mộ đây ?
Xuân đã xa dần oanh bỏ tổ
Tháng năm bàng bạc tóc màu mây
Trăm năm chỉ ước say mềm mãi
Thế sự bèo mây… ngẫm đắng cay.

對酒

趺坐閒窗醉眼開,
落花無數下蒼苔。
生前不盡樽中酒,
死後誰澆墓上杯。
春色霑遷黄鳥去,
年光暗逐白頭來。
百期但得終朝醉,
世事浮雲眞可哀。

Đối tửu
Nguyễn Du

Phu toạ nhàn song tuý nhãn khai,
Lạc hoa vô số há thương đài.
Sinh tiền bất tận tôn trung tửu,
Tử hậu thuỳ kiêu mộ thượng bôi ?
Xuân sắc niệm thiên hoàng điểu khứ,
Niên quang ám trục bạch đầu lai.
Bách kỳ đãn đắc chung triêu tuý,
Thế sự phù vân chân khả ai.

Dịch nghĩa

Ngồi xếp bằng tròn trước cửa sổ, rượu vào hơi say mắt lim dim,
Vô số cánh hoa rơi trên thảm rêu xanh.
Lúc sống không uống cạn chén rượu,
Chết rồi, ai rưới trên mồ cho ?
Sắc xuân thay đổi dần, chim hoàng oanh bay đi,
Năm tháng ngầm thôi thúc đầu bạc.
Cuộc đời trăm năm, chỉ mong say suốt ngày.
Thế sự như đám mây nổi, thật đáng buồn.


Advertisements

One thought on “Nguyễn Du đêm thiêng đọc lại

  1. Pingback: Chào ngày mới 8 tháng 1 | Tình yêu cuộc sống

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s